TẬT BÀN CHÂN PHẲNG: KHÁI NIỆM, NGUYÊN NHÂN VÀ HƯỚNG ĐIỀU TRỊ

TẬT BÀN CHÂN PHẲNG: KHÁI NIỆM, NGUYÊN NHÂN VÀ HƯỚNG ĐIỀU TRỊ

Bàn chân phẳng là gì?

Tật bàn chân phẳng, hay còn gọi là bàn chân bẹt, là tình trạng vòm dọc phía trong bàn chân thấp hơn bình thường hoặc gần như không biểu hiện rõ khi đứng. Ở bàn chân có cấu trúc bình thường, vòm chân giúp nâng đỡ cơ thể, hấp thụ một phần lực tác động và phân bố áp lực trong quá trình đi lại, chạy hoặc đứng lâu. Khi vòm bàn chân hạ thấp, diện tích lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất có thể tăng lên, đồng thời cơ chế chịu lực của bàn chân cũng thay đổi.

Bàn chân phẳng khá thường gặp ở trẻ nhỏ. Trong những năm đầu đời, hệ thống xương, cơ, gân và dây chằng vẫn đang hoàn thiện nên vòm bàn chân chưa phát triển rõ. Khi trẻ lớn lên, cấu trúc bàn chân thường dần thay đổi và vòm chân có thể hình thành rõ hơn. Tuy nhiên, một số trẻ vẫn duy trì bàn chân phẳng khi trưởng thành mà không xuất hiện đau hoặc hạn chế vận động.

Các dạng bàn chân phẳng thường gặp

Bàn chân phẳng có thể được phân thành nhiều dạng dựa trên khả năng xuất hiện của vòm chân và đặc điểm cấu trúc.

Bàn chân phẳng linh hoạt là dạng thường gặp ở trẻ. Khi không chịu trọng lượng hoặc khi trẻ kiễng chân, vòm bàn chân vẫn có thể xuất hiện. Ngược lại, khi đứng, vòm chân hạ xuống và lòng bàn chân tiếp xúc nhiều hơn với mặt sàn. Nếu trẻ không đau, vẫn đi lại bình thường và không có biến dạng tiến triển, tình trạng này thường chỉ cần theo dõi.

Bàn chân phẳng cứng có đặc điểm vòm bàn chân vẫn không xuất hiện ngay cả khi không chịu trọng lượng. Dạng này có thể liên quan đến bất thường của xương, khớp hoặc sự hạn chế vận động trong bàn chân. Trẻ có thể gặp đau, cứng bàn chân, dáng đi bất thường hoặc khó khăn khi chạy nhảy.

Nguyên nhân và yếu tố liên quan

Bàn chân phẳng ở trẻ có thể hình thành do nhiều nguyên nhân khác nhau. Ở một số trường hợp, hệ thống cơ và dây chằng nâng đỡ vòm bàn chân chưa đủ khỏe hoặc có độ mềm dẻo cao, khiến vòm chân dễ hạ xuống khi chịu trọng lượng cơ thể.

Tình trạng co rút hoặc căng quá mức ở cơ bắp chân và gân gót cũng có thể làm thay đổi tư thế bàn chân. Ngoài ra, những bất thường về xương hoặc khớp có khả năng hạn chế chuyển động của bàn chân và dẫn đến dạng bàn chân phẳng cứng.

Yếu tố gia đình cũng có thể đóng vai trò nhất định do cấu trúc bàn chân có liên quan đến đặc điểm di truyền. Bên cạnh đó, trọng lượng cơ thể tăng có thể làm gia tăng áp lực lên bàn chân, cơ, gân và dây chằng. Tuy nhiên, cần đánh giá từng trường hợp cụ thể để xác định yếu tố thực sự liên quan đến tình trạng bàn chân phẳng.

Khi nào trẻ cần được đánh giá?

Không phải mọi trẻ có bàn chân phẳng đều cần can thiệp. Nếu trẻ không đau, vận động bình thường và không có dấu hiệu biến dạng tiến triển, cha mẹ có thể theo dõi sự phát triển của bàn chân theo hướng dẫn chuyên môn.

Ngược lại, nên đưa trẻ đi kiểm tra khi xuất hiện đau bàn chân hoặc cổ chân kéo dài, nhanh mỏi khi vận động, dáng đi thay đổi, khó chạy nhảy, hạn chế vận động hoặc hai bên bàn chân có sự khác biệt rõ rệt. Những biểu hiện này có thể gợi ý tình trạng cần được đánh giá kỹ hơn về cấu trúc và chức năng.

Điều trị không phẫu thuật

Điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ biến dạng và triệu chứng thực tế. Với trường hợp nhẹ, bác sĩ có thể ưu tiên theo dõi kết hợp điều chỉnh hoạt động và hướng dẫn vận động phù hợp.

Các bài tập kéo giãn cơ bắp chân, tăng cường cơ bàn chân và cổ chân có thể được áp dụng nhằm hỗ trợ khả năng kiểm soát bàn chân. Vật lý trị liệu cũng có thể giúp cải thiện sức mạnh cơ, độ linh hoạt và cách vận động.

Nếu trẻ có đau hoặc khó chịu khi hoạt động, dụng cụ hỗ trợ vòm bàn chân và giày có khả năng nâng đỡ phù hợp có thể được cân nhắc. Những phương tiện này chủ yếu nhằm cải thiện sự phân bố áp lực và hỗ trợ triệu chứng, không phải lúc nào cũng làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc vòm chân.

Trong trường hợp đau, bác sĩ có thể chỉ định thuốc giảm đau hoặc chống viêm phù hợp với tuổi và tình trạng sức khỏe. Việc sử dụng thuốc cần tuân thủ hướng dẫn chuyên môn, đặc biệt ở trẻ em.

Khi nào cần phẫu thuật?

Phẫu thuật hiếm khi là lựa chọn ban đầu đối với bàn chân phẳng ở trẻ. Phương pháp này có thể được xem xét khi trẻ bị đau kéo dài, biến dạng tiến triển, hạn chế chức năng rõ rệt hoặc không cải thiện sau thời gian điều trị bảo tồn phù hợp.

Tùy nguyên nhân và đặc điểm giải phẫu, phẫu thuật có thể liên quan đến điều chỉnh gân, sửa trục xương hoặc xử lý những bất thường tại khớp. Mục tiêu là cải thiện sự liên kết của bàn chân, giảm đau và hỗ trợ khả năng vận động.

Việc lựa chọn phương pháp cần dựa trên thăm khám trực tiếp và đánh giá toàn diện. Phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, theo dõi quá trình phát triển và can thiệp đúng thời điểm giúp hạn chế những ảnh hưởng không mong muốn đến chức năng vận động của trẻ.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng https://xixa.vn/giay-chan-bet tại https://xixa.vn/ để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.

Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.

Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.

Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.

Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.

Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.

Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.